Filterbubbel: wat is het en waarom is het gevaarlijk?

Ze zijn overal, filterbubbels. Over heel het internet wordt het gebruikt. Om resultaten af te stemmen op jouw eerder online gedrag. Het zijn virtuele muren die jou in een hoekje drijven. Dat kan handig zijn, maar maakt het ook lastiger om andere meningen of diverse informatiebronnen te vinden.

Wat is een filterbubbel?

Een filterbubbel is een online-informatiebubbel die gefilterde informatie bevat. Die informatie is gefilterd op basis van individuele kenmerken, meningen, voorkeuren en eerdere zoekresultaten. Dit komt doordat websites en apps slimme computerprogramma's (algoritmes) gebruiken. Een algoritme is een slim computerprogramma met vaste regels. Het bepaalt welke berichten, foto's en video's jij op je scherm ziet en in welke volgorde

Hoe werkt de filterbubbel?

Tijdens het gebruik van het internet wordt er een profiel van je gemaakt. Dat bestaat onder andere uit je zoekgeschiedenis, e-mailverkeer, koopgedrag en berichten op sociale media. In dat profiel staat kortweg wie je bent en wat je voorkeuren en interesses zijn. Bij een nieuwe zoekopdracht wordt dan vervolgens weggelaten wat niet past binnen jouw profiel.

Zoekresultaten maar ook aanbiedingen, reclames en nieuws worden helemaal gefilterd op wat je eerder al zag of fijn vond. Dingen die ook gefilterd worden zijn bijvoorbeeld andere meningen, kritisch artikelen of een tegendraads weerwoord dat niet bij jou profiel past. Zo ontstaat een filterbubbel om je heen.

Veel sociale media zoals, TikTok Instagram en facebook maken gebruik van algoritmes om te bepalen wat je het liefst ziet. Die algoritmes gebruiken data, die data bestaan uit bijvoorbeeld, video’s die je liket of opslaat. Op basis daarvan komen berichten die het meest overeenkomen met jouw wereldbeeld en dingen die jij leuk vindt bovenaan te staan in je nieuwsoverzicht, tijdlijn of For You page.

Waarom kan een filter bubbel gevaarlijk zijn?

De filterbubbel levert dus gekleurde informatie en je krijgt nooit het hele plaatje te zien.  Doordat je steeds resultaten krijgt die op jou afgestemd zijn, worden 'irrelevante' dingen niet getoond. Daarmee wordt ons de kans ontnomen om zelf een kritische houding te ontwikkelen en het ‘probleem’ van meerdere kanten te bekijken. Ook kun je geen mening vormen die gebaseerd is op verschillende bronnen. Volgens jou algoritme heb jij altijd gelijk.

Het gevaar van het internet is dat iedereen kan posten wat ze willen. Een filterbubbel houdt geen rekening met nepnieuws of de bron. Waardoor nepnieuws makkelijk verspreid wordt. Vind jij een post leuk dan gaat het algoritme zoeken naar post die over hetzelfde onderwerp gaan. Ook al is de informatie niet waar.

Ik zal een voorbeeld geven. Laten we zeggen dat een influencer is overleden en jij een filmpje daarover ziet, het liket en misschien zelfs een reactie plaatst. Jouw algoritme registreert dat en laat jou meer filmpjes over de dood van die influencer zien. Tot dat je For You page vol staat met filmpjes over zijn dood. Jij bent nieuwsgierig dus jij gaat googelen hoe hij is overleden. Dan kom je erachter dat hij helemaal niet dood is. Alles wat je hebt gezien is nep en jij bent er ingetrapt.

De impact van dit voorbeeld is redelijk klein omdat het alleen invloed heeft op hoe jij je voelt. Maar het gebeurt met alles en vaak ook bij dingen die veel impact kunnen hebben. Denk aan de oorlog in Oekraïne of Iran, de aardbeving in Colombia, maar denk ook aan dingen die al langer spelen zoals klimaat en politiek. Vaak krijg je dan maar één kant van het verhaal te zien of krijg je alleen maar hetzelfde standpunt te horen. Dat alles komt door jouw filterbubbel. Uiteindelijk kan een filterbubbel je zo ver drijven dat je alleen maar omringd wordt met fabels en onzin.

Let goed op

Dat je goed moet opletten op het internet ga ik je niet vertellen, dat weet je inmiddels wel. Maar ik wil je wel aanraden om te blijven nadenken als je dingen leest. Als je het niet zeker weet ga factchecken en gebruik alsjeblieft meer bronnen.